Bitcoin Dominansı Nedir? Nasıl Hesaplanır?

Bitcoin dominansı (BTC dominance), Bitcoin'in tüm kripto varlıkların toplam piyasa değeri içindeki payıdır. Avrupa Merkez Bankası'nın Mayıs 2025 tarihli Finansal İstikrar Raporu'ndaki bir bölüm aynı oranı grafikle gösterir ve Bitcoin'in toplam piyasa değeri içindeki payı olarak adlandırır. Oran bir yüzdedir. Bitcoin'in tek başına ne kadar değerli olduğunu değil, kripto piyasasının Bitcoin ile diğer varlıklar arasında nasıl bölündüğünü anlatır.

Bu rehber güncel bir dominans yüzdesi yazmaz. Gerekçe, oranın tek bir resmî kaynağı olmaması ve iki büyüklüğe, yani Bitcoin'in ve toplamın piyasa değerine bağlı olmasıdır; ikisi de fiyatla birlikte sürekli değişir.

Hesap iki adımdır. Önce her varlığın piyasa değeri bulunur: piyasa değeri = fiyat × arz. Avrupa Merkez Bankası'nın 2019 tarihli bülteni, piyasa değeri için fiyatın arz bilgisiyle tamamlanması gerektiğini ve arzın birkaç biçimde ölçülebildiğini yazar; dolaşımdaki arzı, piyasada dolaşan birimlere en yakın ölçü olarak tanımlar.

İkinci adımda Bitcoin'in piyasa değeri toplama bölünür ve 100 ile çarpılır: dominans (%) = Bitcoin piyasa değeri ÷ toplam kripto piyasa değeri × 100. Toplam, Bitcoin dahil tüm varlıkların piyasa değerlerinin toplamıdır. Avrupa Merkez Bankası'nın grafiğinde toplam piyasa değerinin içinde stablecoinler ve 10.000'den fazla diğer varlık da ayrı kalemler olarak yer alır.

Paydayı, yani toplam piyasa değerini tek bir resmî kuruluş yayımlamaz; her veri sağlayıcısı kapsamını ve yöntemini kendi seçer. Avrupa Merkez Bankası'nın 2019 bülteni bu seçimlerin bir bölümünü sayar: hangi işlem platformlarının dahil edildiği, işlem hacimleri, günlük kapanış saati kuralı ve düşük likiditenin ele alınışı. Bülten, hiçbir seçim ölçütü uygulanmadığında kripto varlık fiyatlarının çok dağınık olduğunu da yazar.

Arz ölçüsü de sonucu etkiler. Bülten dört ölçü ayırır: dolaşımdaki, toplam, azami ve enflasyona göre düzeltilmiş arz. Dolaşımdaki arz yerine azami arz seçilince 2019 verisinde toplam piyasa değeri yaklaşık %20 artıyordu. 2025 tarihli raporun grafiğinde ise “diğer” kalemi, 300'den fazla işlem platformunda izlenen 10.000'den fazla kripto varlığı kapsar.

Her seçim paydayı, payda da oranı değiştirir. İki yüzde yalnızca aynı kapsam ve aynı arz ölçüsüyle hesaplandıysa karşılaştırılabilir.

Oran iki değişkene bağlıdır: pay (Bitcoin'in değeri) ve payda (toplam). Bu nedenle dominans üç farklı durumda düşebilir: diğer varlıkların değeri Bitcoin'den hızlı arttığında, Bitcoin diğerlerinden fazla değer kaybettiğinde ya da toplam değer, örneğin stablecoin arzı büyüdüğü için (kapsama dahilse) Bitcoin'den bağımsız genişlediğinde. Bitcoin ile toplam aynı oranda hareket ederse oran değişmez.

Bu yüzden dominansın düşmesi tek başına altcoin fiyatlarının yükseldiğini göstermez; yükselmesi de Bitcoin fiyatının yükseldiğini göstermez. Altcoin, Bitcoin dışındaki kripto varlıklar için kullanılan bir terimdir. Oran değerin nasıl paylaşıldığını verir; fiyat yönü hakkında bilgi taşımaz.

Oran sabit değildir. Avrupa Merkez Bankası'nın Mayıs 2025 raporu, Bitcoin'in toplam piyasa değeri içindeki payının 2022'de yaklaşık %40 iken Mayıs 2025'te %60'ın üzerine çıktığını yazar. Aynı kurumun 2019 tarihli bülteni, Nisan 2019 verisiyle Bitcoin'in toplamın %50'sini oluşturduğunu belirtir. İki hesap farklı veri setlerine dayanır.

Bunlar belirli geçmiş tarihlere ait kurum hesaplarıdır; bugünkü değeri göstermez ve ileriye dönük bir sonuç taşımaz.

25 Ekim 2026 itibarıyla Lzzo.com hiçbir sayfada Bitcoin dominansı göstermez. Kripto paralar listesinde Piyasa değeri sütunu bulunur ve Bitcoin sayfası fiyatı gözlem zamanıyla verir; ancak listedeki varlıklar kripto piyasasının tamamı değildir. Bu yüzden listedeki değerlerden hesaplanan bir yüzde, yukarıda anlatılan toplamın yerini tutmaz ve resmî bir dominans oranı sayılmaz.