Soğuk Cüzdan ve Sıcak Cüzdan Farkı Nedir?

Kripto cüzdan, kripto varlıklara erişmek için kullanılan bir cihaz ya da yazılımdır. investor.gov'a göre cüzdan varlığın kendisini değil, “özel anahtar” denen parolayı saklar. Cüzdan oluşturulunca iki anahtar doğar: özel anahtar işlemleri yetkilendirir, açık anahtar ise başkalarının size varlık göndermesini sağlar ve e-posta adresine benzetilir. Özel anahtar sonradan değiştirilemez; kaybolursa cüzdandaki varlıklara erişim kalıcı olarak yitirilir.

Sıcak ve soğuk ayrımı, bu anahtarların internete bağlı bir ortamda tutulup tutulmadığına dayanır.

Sıcak cüzdan, internete bağlı bir kripto cüzdandır; masaüstü, mobil veya web uygulaması olabilir. investor.gov bu cüzdanların işlem için rahat erişim sağladığını, ancak varlıkları siber tehditlere açtığını yazar. bitcoin.org masaüstü cüzdanların kötü amaçlı yazılımlara karşı hassas olduğunu, mobil cüzdanlarda ise cihazın hasar görmesi veya kaybolmasının varlık kaybına yol açabileceğini belirtir.

Soğuk cüzdan, internete bağlı olmayan, çoğunlukla fiziksel bir araçtır. investor.gov örnek olarak USB bellek, harici disk ve bir kâğıt parçası verir. bitcoin.org ağdan ayrı tutulan cüzdanı çevrimdışı cüzdan, diğer adıyla soğuk saklama (cold storage) olarak adlandırır.

• Donanım cüzdanı: bitcoin.org bunları yalnızca cüzdan olmak üzere tasarlanmış, üzerine yazılım kurulamayan küçük cihazlar olarak tanımlar. ethereum.org özel anahtarın internete hiç değmediğini ve cihazda kaldığını yazar.
• Çevrimdışı bilgisayar: işlemleri imzalayan tam cüzdan ağa bağlı olmayan bir bilgisayarda durur; ağa bağlı bilgisayarda yalnızca imzasız işlem hazırlayan bir izleme cüzdanı bulunur (bitcoin.org).
• Kâğıt gibi diğer ortamlar: investor.gov kâğıdı da soğuk cüzdan örneği sayar.

İkisi farklı risklere açıktır. investor.gov soğuk cüzdanların siber tehditlere karşı genellikle daha güvenli olduğunu, ancak fiziksel cihazın kaybolabileceğini, hasar görebileceğini veya çalınabileceğini ve bunun kalıcı kayba yol açabileceğini yazar. bitcoin.org, cihaz kaybolduğunda fonları geri kurmanın yolunun yedek olduğunu yazar; yedek yoksa bu yol da kalmaz.

Anahtarın çevrimdışı olması, imzalanan işlemin içeriğini denetlemez. ethereum.org gönderimden önce adresin tam doğru olduğunu kontrol etmeyi, akıllı sözleşmeyle çalışırken imzadan önce işlem mesajını okumayı ve sınırsız harcama izni vermemeyi söyler. Bunlar cüzdan türüne bağlı olmayan, imzayı atan kişiye ait kontrollerdir. Cihaz bozulursa cüzdanı geri kurmaya yarayan kurtarma ifadesinin (seed phrase) saklanması ayrı bir konudur ve seed phrase rehberinde anlatılır.

Bu soru, cüzdanın sıcak ya da soğuk olmasından çok anahtarı kimin tuttuğuna bağlıdır. investor.gov iki modeli ayırır: kendi saklamada özel anahtarları siz yönetirsiniz ve güvenliğinden tek başınıza sorumlusunuz; üçüncü taraf saklamada borsa veya saklama kuruluşu anahtarlara erişimi yönetir. Kuruluş varlıkları soğuk cüzdanlarda, sıcak cüzdanlarda ya da ikisinin birleşiminde tutabilir; saldırıya uğrarsa, kapanırsa veya iflas ederse varlıklara erişim yitirilebilir.

bitcoin.org aynı noktayı şöyle koyar: anahtarlarınızı üçüncü taraf kontrol ettiğinde onun güvenliğine ve dürüstlüğüne tamamen bağımlı olursunuz; borsaların ve çevrimiçi cüzdanların saldırıya uğrayabildiği, çökebildiği veya erişimi dondurabildiği görülmüştür.

7518 sayılı Kanun (kabul: 26 Haziran 2024; Resmî Gazete: 2 Temmuz 2024, sayı 32590), kripto varlık hizmet sağlayıcılarını platformlar ve saklama hizmeti sağlayan kuruluşlar olarak tanımlar. Saklama hizmeti, platform müşterilerinin kripto varlıklarının ya da cüzdandan transfer hakkı sağlayan özel anahtarların saklanması veya yönetimidir. Hizmet sağlayıcıların kurulması ve faaliyete başlaması için yetkili kurumdan izin alınması zorunludur; izinsiz faaliyet yürütenler için üç ila beş yıl hapis ve adli para cezası öngörülür.

Kanun, saklamakla yükümlü olduğu kripto varlıkları zimmetine geçiren hizmet sağlayıcı mensupları için sekiz ila on dört yıl hapis öngörür. Ayrıca platformlara faaliyet izni verilmiş olmasının işlemlerin kamunun güvencesi altında olduğu anlamına gelmediğini ve kripto varlıkların yatırımcı tazmin hükümlerine tabi olmadığını yazar. Kanun'daki saklama tanımı, hizmet sağlayıcının platform müşterilerine sunduğu saklamayı konu alır. Bu bölüm hukuki görüş değildir; sonraki değişiklikler ve ikincil düzenlemeler için güncel mevzuata bakılmalıdır.

investor.gov kendi saklamayı düşünenler için dört soru sayar. Bunlar bir yönlendirme değil, kişinin kendi durumunu tartmasına yarayan kontrol listesidir:

• Kurulumu ve bakımı yapabilir misiniz? Cüzdanı tek başına kurmak ve sürdürmek teknik bilgi gerektirebilir.
• Tek sorumlu olmak ister misiniz? Anahtarlar ve kurtarma ifadeleri tamamen sizin elinizdedir; kaybolur ya da çalınırsa erişim yitirilebilir.
• Hangi cüzdan türü? Kolaylık ve güvenlik ihtiyacı birlikte düşünülür.
• Maliyeti nedir? Fiziksel soğuk cüzdan aygıtları genellikle ücretlidir, sıcak cüzdanlar başlangıçta ücretsiz olabilir; işlemlerde ise ücret çıkar.