Borsa Endeksi Nedir? Nasıl Hesaplanır?

Endeks çok sayıda fiyatı tek bir rakama dönüştürür. Bir sağlayıcı bir hisse grubu tanımlar; örneğin bir ülkenin büyük şirketlerini ya da bir borsanın hisselerini. Bunların seçilme ve ağırlıklandırılma kurallarını yayımlar ve bileşen fiyatlarından bir değer hesaplar. Değer para birimiyle değil puanla ifade edilir ve doğrudan satın alınamaz: bir endeksi izleyen fonlar, vadeli sözleşmeler ve başka ürünler ayrı enstrümanlardır.

Endeksler, bileşenleri ağırlıklandırma biçimleri bakımından ayrışır. Dow Jones Sanayi Ortalaması gibi fiyat ağırlıklı bir endeks bileşen fiyatlarını toplar; fiyatı yüksek bir hisse bu yüzden daha çok etkili olur. Piyasa değeri ağırlıklı bir endeks her şirketi piyasa değerine göre ağırlıklandırır ve çoğu fiili dolaşıma göre düzeltilir; yani yalnızca halka açık işlem gören paylar sayılır. Nasdaq-100 gibi bazı endeksler ayrıca tek tek bileşenlerin ağırlığını sınırlar.

Bölen, hisseler eklendiğinde, çıkarıldığında ya da bölündüğünde endeksin sürekliliğini korur; böylece bileşim değişikliği tek başına değeri oynatmaz. Sağlayıcılar yalnızca fiyat değişimini yansıtan fiyat endeksi sürümlerini ve yeniden yatırılan temettüleri de yansıtan getiri endeksi sürümlerini yayımlar; bu ayrım belirtilmeden verilen bir rakam ikisinden birine ait olabilir. Endeksler kıyaslanırken ağırlıklandırma yöntemi, sürüm ve para birimi kontrol edilmelidir; çünkü her biri bildirilen sayıyı değiştirir.